Қайысбай балуанҚытай қазағының әйгілі балуаны Қайысбай Иісұлы 1866-жылы. Алтайдың. Сарғусын деген жерінде дүниеге келген. 1961-жылы желтоқсанда, Шіңгіл ауданының Байшын районы Байшын қыстағында 95 жасында қайтыс болған.
Қайысбай әкесі Иістен 9 жасында қалған. Иіске қарасты бірқанша отбасына жастайынан басқалқа болып, көп азап-ауыртпалықта өседі. Әкесі иіс ел құрметыне бөленген, ақылгой, іскер адам болған. Тұрмысы қоңырқалта болса да алдай ауылының арқа тірер тиянағы, ел ағасы болғандықтан, бүкіл ауылдың ақылшы, ағасы болған.
Қайысбай өмірінде ешкімнен беті қайтып көрмеген, ер көңіл, ойына келгенін бөгелмей айтатын, және ерен күштің иесі болған. Гүрілдеп сөйлейтін жуан дауысты, және ауызы дуалы болған адам екен.
Қайысбай бес шақабайдың 5-баласы _балықбайдың үлкен ұлы түлкібәй деген атасынан тарайды. Түкібәйдән бәйтерек, алдай, қалдай, төкен деген төрт ата болған. Қайысбай балуан алдайдың үлкені иістен туады. Иістен қайысбай, боранбай _ екі айғайынды.
1932-жылы алтайдан ауып пакстанға барып қоныстанып, 1948-жылы қайысбай бастаған 16 семиә, 80 неше адам өгені өліп, қалғаны нелер машақатты бастан кешіп, жеркүт арқылы меңтеке асуынан асып, ата мәкенге оралған. Ата мекенге келген соң балуан атамыз көп қиыншылық көрмеген, 1961-жылы “зор секіруде” көп ауырмай қайтыс болған.
Балуандығы туралы деректер жазылмады. Бұл тек қысқаша таныстыруы.
(“шақабай шежіресі” түкістән қайысбай ұлы мақаласынан қысқартылып алынды)