Оқырмандарымызға шетелдегі қандастарымыз жайында білу қызықты болар деген ниетпен Қазақ радиосының журналисі Жазира Амантайқызының Гамбург тұрғыны Шенол Жәдікпен «Алыстағы ағайын» хабары аясында өткен сұхбатының жазбаша нұсқасын ұсынамыз.
Шартараптағы қандас бауырларды іздеп екі ел ортасындағы алтын көпірге айналған «Алыстағы ағайынның» тыңдаушыларға бүгінгі таныстыратын кейіпкері Сонау Еуропаның ірі қалаларының бірі Гамбургтың тұрғыны, қандасымыз Шенол Жәдік.
Еуропаның түрлі қалаларында жыл сайын өтетін құрылтайларға барып жүріп Шенол Жәдік есімін көп естігенмін. Десе де, бейнесінен гөрі көпшілік ағайынға есімі кеңінен таныс Шенолмен сұхбаттасып, хабар жасаудың сәті түспейтін. 2010 жылы Австрия астанасы Венада өткен кіші құрылтайдың сәтті өтуіне белсенді атсалысып, салтанатты ашылу және жабылу рәсімін жүргізген Шенол қандасымызбен тілдесудің сол кезде де сәті түспеген болатын. Еуропа Қазақтарының Германия астанасы Берлинде өткен он екінші реткі тоғысуында Гамбург қаласында түтін түтетіп отырған Шенол Жәдіктің өзімен тілдесудің орайы туды. Шенол. Алыстағы қазағымыздың есімі әрине бірінші естігенде жат елдің азаматын еске түсіреді. Ал, Жәдік деген тегі ше? Мұның бәрін білу үшін енді бүгінгі кейіпкерімізбен жақсылап танысайық.
Шенол Жәдік:
— Жәдік руыма байланысты. Біз Орта жүзден Керей. Керейдің ішінде Жәдік боламыз. Ата-аналарымыз Алтайдан шығып көшіп келген. Бұл тарих өздеріңізге таныс. Табан тіреп келген жері Түркия болды. Түркиядан біздің әке-шешелеріміз Германияның Майнз қаласында.Өзім сонда туып өстім. Білімді осында алдым. Дәрігер болып, нейрохирург болып жұмыс істеймін. Қазір өзім Гамбург қаласында тұрамын. Университетте нейрохирург болып жұмыс істеймін.
.png)
Жазира Амантайқызы:
— Иә, ардақты радиотыңдаушы Шенол Жәдікпен осы кезге дейін сұхбаттасудың бір рет болсын неге сәті түспегендігін өздеріңіз де түсінген боларсыздар? Жеке ғылым саласы ретінде 20 ғасырдың 20-жылдарынан бастап дамып келе жатқан Нейрохирургия клиникалық медицинаның шеткі және орталық жүйке жүйесінің ауруларының себептерін анықтап, оларды хирургиялық жолмен емдейтін және диагностикасын қоятын сала болғандықтан бұл сала мамандарының әрбір уақыты есептеулі. Ал, алыстағы қандасымыз Шенол бұл саланы қайдан меңгерді?
Шенол Жәдік:
— Германияның біріншіден Майнз қаласында. Майнзға жақын Франкфурт қаласы бар. Франкфурт на Майн деген. Сол жерде екі университетте оқып. Сосын нейрохирургтың үздік мамандығын сол Франкфурт университетінде алдым. 2 жыл химия, 6 жыл медицина сол 6 жылдың бір жылын Қазақстанда 1992-1993 жылдары Асфендияров атындағы медицина университетінде оқыдым. Сосын 6 жыл нейрохирургияның өзін оқу керек. Нейрохирург мамандығын 6 жыл тауысып, Германияның бірнеше қалалары бар: Франкфурт, Майнз, Биспаден, Бильфэльд,Гамбург, Хил деген. Бәрінің мамандықты үйретудегі әдістері бөлек болады.Сол қалалардан барып, нейрохирургияны үйреніп, білімімізді әрі қарай үздік деп жалғастырып жатырмыз.
Жазира Амантайқызы:
— Өзіңіз қандай тілдерді меңгергенсіз?
Шенол Жәдік:
— Ағылшынша, немісше,французша оқыған кезде үйрендім. Францияда, Англияда болдым. Медициналық тілде ағылшынша тіл қолданылады. Құдай қалап, Қазақстанға да барып, қазақ тілін сол елдің өзінде үйрену бақыты бұйырды. Қазір өзім сәл-сәл арабша үйреніп келе жатырмын. Мұсылман болғандықтан, құранды оқығандықтан аздап болса да араб тілін меңгерген жақсы деп ойлаймын.
Жазира Амантайқызы:
— Бірінші байлық-денсаулық. Десе де ми ішінің оталары, бас миының эндоскопиялық операциялары бұл өте күрделі болып есетпеледі. Дәл осы науқас түріне өзіңіз жылына қанша ота жасайсыз?
Шенол Жәдік:
— Күнде операция жасаймын. Күнде сол 2-3 ауруға ем береміз. Нейрохирургиялық операция болғанда мидағы ісіктер, миға қан құйылу, мойындағы, белдегі, жұлындағы ауруларды емдейміз. Сонда жылына есептегенде 400-500- ге жақын адамды емдейміз.
Жазира Амантайқызы:
— Мысалы біздің елімізде Қазақстанда нейрохирург врачтар көп емес. Ал статистика бойынша басқа ота жасатушы науқастар саны жыл өткен сайын артып келеді екен. Сіз қазақ ретінде осы туралы бір рет болсын ойланып көрдіңіз бе? Мысалы дәл қазір Сізді Қазақстанға шықырып, жұмыс жаса десе келісер ме едіңіз?
Шенол Жәдік:
— Әрине! Қашан болса да біз осында жұмыс істесек те, сол елімізге, өз халқымызға пайдамыз тисе деп ойлаймыз. Өзім Қазақстанда оқыдым, бір жыл тұрдым. Ол жердің білімін де көрдім. Осыдан 15-20 жыл бұрын болған. Бірақ, сонда да ол жердің білім беру сапасы жақсы болған. Білімді дұрыс берген. Дәрігерлеріміз болсын, университеттердегі профессорларымыз болсын олардың білімдері жақсы болған. Мен бір жыл тұрып, сол жерде оқып, Германияға келіп, осында жалғастырғанда салыстырып көргенде маған өте оңай болды. Жақсы білім бергенін сонда білдім.Қиыншылық болған жоқ. Осы жерде жалғастырып оқи бердім.
Жазира Амантайқызы:
— Мысалы сол өзіңіз білім алған жылдардағы медицина саласының хал-ахуалы мен қазіргі кездегі жағдайын салыстырып айтсаңыз? Қалай бағалаған болар едіңіз?
Шенол Жәдік:
— Ол кездері медициналық жабдықтар онша жетіспеген еді. Бірақ, қазір өсіп-өркендеп жатыр. Мүмкіншілік бар. Қазақстанның өзіне де пайдамыз тисе. Осы жақтағы білім болсын, тәжірибе болсын, апарып көрсетіп немесе ол жақтан келем деп талаптанған жастарымызға, дәрігерлерімізге осы жерге келіп, осы жерде жұмыс істеген жерімізді, ауруханамызды көрсетіп, үйретіп, тәжірибе алмассақ, біздің де көмегіміз тиер еді мүмкін…
Жазира Амантайқызы:
— Осында қазақ құрылтайларына жиі келіп қатысуға, жастармен тәжірибе алмасуға қаншалықты уақытыңыз болып жатады?
Шенол Жәдік:
— Уақыт тығыз. Өзіңіз де көріп отырсыз. Осындағы демалыс күндеріне орайластырып ұйымдастырылады мұндай құрылтайлар. Бір-екі күн болса да уақытымызды бөліп, келіп, ел-жұртты көріп кетейік деп талаптанамыз.
Жазира Амантайқызы:
— Еуропа қазақ жастарының арасында өзіңіз сияқты дәрігердің жолын қуған жастар бар ма? Мысалы өзіңізге шәкірт болсам деп өтініш-тілегін білдіретіндер? Жалпы жастардың осы мамандықты игеруге қызығушылығы қандай?
Шенол Жәдік:
— Әрине, болады. Біздің жұмысымыз болсын, халықтың ішінен шыққанда таныстырғандар болсын, солар арқылы танып жолын қуамын деп талаптанатын жастарымыз бар. Бірақ, жастарымыздың басын қосу, форум жасап пікірталас жасаған жақсы болады. Оған қазір мүмкіншілік болмай отыр. Германиядағы, жалпы Еуропадағы оқып жатқан балалардың өзі сол тұрған жеріндегі білім алам деген жердегі университеттегі профессорлармен ақылдасып, пікірлесіп, талаптанып жолды қуғандары мың да бір артық. Қашанда болса осында бір-бірімізге көмегіміз тисе деп ойлаймыз.
Жазира Амантайқызы:
— Еуропа елдерінде туып-өсіп, орта және жоғары оқу орындарында білім алып жатқан қазақ жастарының ішінде қазақша біліп үйренуге деген ынта жоғары екендігін байқадық. Білімді болу үшін, биік жетістіктерге қол жеткізу үшін соныңыздан ерген жастарға қандай кеңес айтқан болар едіңіз?
Шенол Жәдік:
— Білім алу, үйренудің өзі бір бақыт қой! Талапты ерге нұр жауады,-дегендей адамның өзі талаптануы керек. Білімді іздестіруі керек. Мынау Германиядағы жағдай өте жақсы! Осында оқимын десеңіз, бүкіл мүмкіншіліктер бар! Универсиеттер ашық. Кел, оқы дейді. Жақсы оқығанға, басы жақсы істегенге бүкіл мүмкіншіліктер бар. Сондықтан кім болса да, білім алуға тырысуға тиісті. Біздің ата-аналарымыз көшіп-қонып, оқуға, білім алуға қолдары тимеді, уақыттары да болмады. Бірақ, олардың арасында іштей оқуды армандап жүргендер болды ғой деп ойлаймын. Оқып, білім алып, еліме пайдам тисін деп ойлаған ата-аналарымыз бар. Олардың бірі менің өз атам Жарылқасын. Ол кісі Қытайдан шыққан соң қажыға барып келіп, арабшаны үйреніп, өзі мешітте имам болып жұмыс істеді. Ол да бір талаптану ғой. Өзіңіз білесіз елге танымал Халифа Алтай. Ол кісі де көшіп-қонып жүрді. Бірақ, сонда да оқып, талаптанып, Құранды аударып, өзін елге таныстырып. Сондай болып қайда жүрсе де білімге талаптанса құдай оған жол ашады. Өзім солай ойлаймын. Сондықтан қайда жүрсек те, қайда болсақ та ең алдымен ілгері басуымыз керек. Бұның басы білім.
Жазира Амантайқызы:
— Туған елдегі, атамекендегі қандастарға, Сонау Еуропаның Гамбург қаласында тұрып жатқан Шенол Жәдік қандасымыздың айтар тілегі қандай?
Шенол Жәдік:
— Туған елім, осыдан да артық өрлесін. Алға баса берсін! Ең маңыздысы жастарымыз иманды болып өссе. Өзім екі рет қажыға барып келдім. Сондықтан ертеңді ойлау керек. Иманды болған ісін де дұрыс жасайды. Қарым-қатынасы да жақса болады. Бүкіл жұмыстың негізі иман болса деп ойлаймын.
Жазира Амантайқызы:
— Өздерінің ана-тілдерін, ұлттық қасиеттерін, мәдениеттерін, салт-дәстүрлерін сақтап қалу, болашақ ұрпақтарға жеткізу үшін өзге елде білім алып, өзге тілмен сауат ашса да алыстағы ағайынның жүрегі әрқашан Отан ана, Атамекенім деп соғатыны елімізде жүріп, Отан ұғымының қадіріне жете алмайтын көп қандастарамызға рух бергендей!
Дайындаған: Айнұр РАКИШЕВА
baq.kz