Аббас батыр. Дәстем сал Қарабасұлы (1677-1752 ж.ж.) Аббас тархан атты дастанында Фархад ұлы жайында былайша толғайды:
Өзбек, Жәнібек, Бердібек,
Бұлантемір хандардың
Ғаскерін бастап Ер Аббас,
Елдің қырды жауларын.
Қайтарып алу кәпірден
Жұртының кеткен малдарын.
Аббастан жиырма төрт бала: Алмас, Алмат, Айтөре, Әлисұлтан, Байтөре, Битөре, Бектөре, Ертөре, Аян, Ахмет, Мұхаммед, Ерқара (Нүрила бәйбішеден туған ұлдар); Дәуқара, Жанқара, Төрежан, Төрехан, Төлеухан, Төлеутай, Төлеубай, Жайлаубек (Сұлу бәйбішеден), Жаңабек, Жанатай, Балуан, Бақтыбек (Қаныкей бәйбішеден).
Жайлаубектен он төрт бала: Арғынғазы, Әбілғазы, Әлімғазы, Әмірғазы, Арын, Орынбек, Дастан, Досқан, Ғосман, Асқар, Асан, Үсен, Софы, Сары (Айсұлу бәйбішеден).
Орынбектен бес бала: Айдос, Байдос, Елдос, Жандос, Қайдос.
Айдостан он жеті бала: Асау, Асылхан, Әлбосын, Байбосын, Бекбосын, Есеней, Естек, Жасыбай, Жанбай, Жаңаберген, Есман, Әбухан, Ғали, Қаби, Нәби, Орхон, Бұрхан.
Ғалидан он үш бала: Баған, Науан, Құрал, Құрбан, Нұрхан, Жолан, Жолымбет, Жолдыбай, Жойқын, Дәулет, Мәулет, Садуақас, Ибрагим.
Науаннан он бала: Шайхы, Ақберді, Бекберді, Есенберді, Тоқберді, Тілеуберді, Тілепберген, Тұрыпберді, Өндірбай, Онбай.
Шайхыдан сегіз бала: Әубәкір, Әубек, Әлібек, Әуелбек, Әдібек, Есенбек, Еркөбек, Жаныбек.
Тоқбердіден алты бала: Бошан, Досан, Қосан, Қожан, Ожан, Өмір.
Әуелбектен тоғыз бала: Асым, Басан, Хасан, Құсайын, Ханафия, Жағыпар, Таһир, Мәди, Баубек.
Баубектен он бес бала: Есқұл, Досқұл, Көшқұл, Әужан, Әннас, Әушахыман, Естікөл, Жекекөл, Аман, Иман, Имақ, Жамақ, Жанымхан, Ораз, Шәміл.
Иманнан он бір бала: Әбу, Ғабдол, Мұстафа, Айғожа, Байғожа, Ерғожа, Жанғожа, Ақынжан, Арынжан, Сағымжан, Сауытхан.
Мұстафадан он алты бала: Ағдарбек, Сардарбек, Айбар, Айдар, Жандар, Хайдар, Хайбар, Хажым, Айбын, Айдын, Жарқын, Байсын, Байсал, Жайсаң, Қақсал.
Айқыннан он үш бала: Бостан, Қостан, Берден, Бегалы, Ералы, Жаналы, Шералы, Досалы, Мұхаммедәлі, Есеналы, Еменәлі, Ержан,Өтжан.
Мұхаммедәлиден бес бала: Нәубет, Мәмбет, Үмбет, Оразақ, Оқап.
Нәубеттен сегіз бала: Сәбитбек, Сейітбек, Сәулебек, Сағын, Сайын, Есжан, Досжан, Қосжан.
Үмбеттен төрт бала: Айту, Байту, Жанту, Күнту.
Ер Мәмбеттен бір бала: Қожаберген. Ол – Аббас баһадүрдүң он төртінші ұрпағы екен. Мәмбет пен оның бәйбішесі Жәнипа ырым қып, «бірінші, екінші Қожабергендер сияқты әйгілі батыр болар ма екен»,- деп, алғашқы көрген ұлының есімін Қожаберген деп қойыпты.
Аббастың жоғарыда есімдері аталған жиырма төрт баласының әр қайсысы бірнеше әйел алып, олардан өрбіген көп ұрпақ кейін Аббас керей деген қалың әрі жауынгер ел болыпты. Сол қалың жұрт 1723 жылы жазда зеңбіректі Жоңғар Қалмақ басқыншыларының көп әскерімен табан тіреп соғысып, Көлденең Есіл өзені бойындағы ата қоныстарын жауға бермеуге тырысады. Бірақ Жоңғар Қалмақ әскері зеңбірекпен бірнеше күн бойы үздіксіз атқылап, Аббас керей руын түгелдей қырып салыпты. Иісі Аббас керейден тек бәйбішесі ғана тірі қалыпты.
Аббас керейдің жаралы қариясы Жүсіп пен оның бәйбішесі Айғанша және оларға ілескен он үш жасар ұл – Қожаберген Балта керейдің Қарасары руының көштеріне кез болып, соларға еріп, Орталық Сарыарқадағы Қорғалжыңның көлді, өзенді аймағына келіп жетеді. Жер-суынан айрылған қазақтың басқа ру, тайпалары сияқты Керей-уақтар да, оларға ілесе көшкен Шалабай Естектері (Челябі башқұрттары) де, Сібір татары тайпалары да өзен, көлді Қорғалжың өлкесіне қоныстаныпты. Өз көшіне ілескен Жүсіп ақсақал мен оның бәйбішесі Айғаншаны, жетім бала Қожаберген Мәмбетұлын аяп, Қарасары Балта керейдің басты кісілерінің бірі – Үмбетей батыр оларға қамқоршы болыпты.
Аббас керей Қожаберген өсе келе Үмбетей, Тұрсынбай, Жанатай сияқты Қарасары Балта керейден шыққан ірі әскербасы-батырлардан үлгі-өнеге алып батырлардың қатарына ілініпті. Ол қазақ тарихындағы үшінші Қожаберген батыр. Ол Аббас керейден қалған жалғыз ұрпақ екеніне Толыбай Сыншыұлы жыраудың өзегін жарып шыққан «Елім-ай» атты эпопеялық жырының бесінші бөлімінен ел есінде қалған мына бір шумақ өлең де айғақ бола алады:
Үмбетейдей батырдан үлгі көрген,
Шоқматардан жүз жігіт қасына ерген.
Аббас керей елінен қалған тұяқ
Мәмбеттің жалғыз ұлы – Қожаберген.
Жоғарыда берілген шежіре Аббас керей елінің шежіресінен үзінді. Аббас керей шажіресі 1723 жылға дейін таратылғаны Сегіз сері шежіресінің құрамында біздің кезге келіп жеткенімен, оның толық оқып беретін кісі болмады. Шежіренің бас жағын жазып алғанымызды қанағат еттік.
Шоқматар керей жасағының бір бөлігін бастап, Жоңғар Қалмақ басқыншыларына қарсы соғыста ерлігімен, мергендігімен көзге түсіпті. Ол Балта керей Үмбетей батырға өкіл бала болыпты. Қожаберген Мәмбетұлы он сегіз жасқа келгенде, Шоқматар керей Әбуғожа би қолында бас көтерер азамат баласы болмаған соң, шаруасын басқаруға Үмбетейдей інілерінің бірін көмекке сұрайды. Сонда Әбуғожаға Үмбетей өзінің кіші інісі Қожабекті шаруашылығын басқаруға жіберетін болады. Қожабек Әбуғожаға барарда Қожабергенді ертіп кетеді. Сенімін ақтаған Қожабек пен Қожабергенге Әбуғожа Сібір татарына жататын Барабы руының екі шонжарының екі қызын атастырып әперіпті.
Қаратай Биғожин