|
|
|
Қазақ айтыскері Қ. Алтынбаевтың “Ақырғы айқас” дастанында Шақантайдың ерлігі былай жырланады:
…Аякөзден асқан соң
Тарбағатай көрінді,
Есі қалмай сасқан соң
Екіге жоңғар бөлінді.
Қашқан жоңғар артынан
Қарт Бөгенбай қалмады,
Тетелес Жантай бар,
Тоқтамыс пен Мамай бар-
Көмек беріп қолдады.
Жалайырлық Жоламан
Жеткен екен ол-дағы,
Серейген биік бақандай
Керейден шыққан Шақантай
Сынған жерде найзасы,
Өсіп тұрған теректі
Жұлып алып толғады…
Шақантай Қабанбай батырдан көп кіші болғанмен, жоңғарларды қазақ даласынан біржола қуып шығатын тұста үзеңгілес болған. Оны ақын Қалихан Алтынбаевтың жыр жолдарындағы Аягөз, Тарбағатай, Тоқта, Барлық деген жер атауларынан аңғаруға болады. Шекаралас жатқан елдер болғандықтан барымта-қарымталар жиі болып тұрған.Осындай сәттерде Шақантай батыр елге ес болып, жауынан қорғаған. Ол бірнеше ауыл әскер ұстаған, олардың ат-көлігін , қару-жарағын, тамағын өзі қамтамасыз еткен.
Батыр біздің халқымыздың қатарын көбейтуге кезінде үлес қосқан ұлы демограф. Он үш әйелден тараған 22 ұлы 21 ауыл болып Бақанас өзенінің бойын мекендеген, 30 қызы болған екен. Бүгінде сол ұрпақтан өсіп-өнген жандар рулы елге айналған.
Шақантай Жауғашарұлы аруақты батыр ғана емес, артында асыл сөз қалған аузы дуалы шешен, ел бастаған көсем болған.
Өмір бақи аттан түспей, елдің тыныштығын, ұрпақ қамын ойлаған
батыр ұзақ жасап 1793 жылы 87 жасында Бақанас бойындағы Қарауылтөбе
деген жерде қайтыс болады.
Шақантай батырға үлкен күмбез – кешен 1993 жылы, яғни қайтыс болғаннан кейін 200 жыл өткеннен кейін ақ кірпіштен өріліп соғылды. Бұл күмбезді тұрғызуға даңқты композитор Е. Рахмадиев үлкен еңбек сіңірген
Ш. Жауғашарұлы туралы:
Ер Шақантай – еліне қорған болған [Мәтін]// Ертіс өңірі.- 2006. – 28 маусым. – Б.10
Көксегенов А. Дұдыға қағып, дұшпанға ойран салған [Мәтін] / Көксегенов А // Семей таңы.- 2006. – 17 тамыз. — Б.13
Майданұлы Н. Ер Шақантай Жауғашарұлы// Ертіс өңірі.- 2005. — 10 наурыз. — Б. 29
СүлейменовТ .Шұбартау өңірінің батырлары мен билері: [Жауғашарұлы Ш.(1706),Байсейітұлы Ж, Аманбайұлы Б.(1739) туралы]// Дидар.- 1998.-4 маусым