Ұлтты жаңа сапаға көтеремін, сол арқылы оған бостандық, азаттық әперемін деп алтын айға қол созған өткен ғасырдың басындағы ұлт зиялылары бір нәрсені анық сезінген, бір мәселемен бетпе-бет келген. Ол – қазақтың ұлт болып ұю процесінің кешеуілдеп қалуы еді. Мемлекет құрып, осы мәселені шешуден үміттенді.

Өкінішке қарай, оның бұл әрекеті құр­­дымға кет­ті. Аңдысқан күштер ай­ла­лы, әдіс-құралы басым болып шықты. Бұл өмір күрестен тұрады. Жер үс­тін­дегі орынға жеке мемлекеттердің, этностар­дың. Кімнің даярлық деңгейі жоғары болса, сол өмір­шең, ұтады. ХХ ғасыр басындағы ар­палыста біздің даяр­­лығымыз төмен болып шықты. Ұтылдық. Жеңіл­дік.
Жаңа ғасырдың басында Алла, Жа­рату­шы Ие­міз бізге тағы бір мүм­кін­дік бе­­ріп отыр. Мемле­кет­тігі­міз бар. Қа­зақ­тың жалғыз үміті – осы мем­ле­кет­тілі­гі. Осы мемлекеттілікке ие болып, жү­ріп жат­­­қан әлемдік кү­рес айдынында ау­да­ры­лып қал­май, емін-еркін жүзе аламыз ба?! Бұ­рын қазақ елі мен жері­нің оп­по­ненті біреу болса, енді бүгін бір­не­ше. Яғ­­ни өзіңді тәуелсіз субъекті ре­тінде се­­зіну жә­не ұстау күрделене түсті де­ген сөз.
Не істеу керек? Алданбау үшін, айлалы оппонентпен қатынаста ұтылмау үшін… Елдің күнделікті тіршілігіне қа­жет­ті мамандықтарды, кәсіпті игеру, өзіңе тиесілі міндетті мүмкін болғанша сапалы деңгейде, үлкен жауапкер­ші­лік­пен, ыждағатпен атқару қай заманда болмасын ел үшін ең өзекті мәселе болған. Бүгін де дәл сондай.
Бұған қосымша: біз, қазақ, өткен та­рихымызда көп ұтылған халық­пыз. Ендігі уақытта ұтылмау үшін жинақы, өз ісін білетін, бүгінгі сұра­ныс­тағы кәсіпті игерген, қандай деңгейде болмасын, қа­зақ деген ел екендігін сезінетін, өз болмысын жоғары ұстайтын және оны қорғауға әзір елге айналғаны­мыз жөн. Басқа жол жоқ. Ал бұл биіктен шығуға мі­нез қажет. Меніңше, ондай мінез біздің халықта бар. Егер өткен тарихқа, тәжірибеге сүйенсек, Ұлы Отан соғысы жылдары (1941-1945) қазақ елі ондай мінезін көрсеткен. 20-30 жылдардағы со­вет­тік сәтсіз реформалар мен жой­қын репрессияны ба­сынан кешіре оты­рып, майдан даласында қай­сар рухының сынбағандығын байқатқан.

Мәмбет Қойгелдиев,
тарих ғылымдарының докторы, профессор

qasym.kz