ҚОСҚОЛАҢ ТАУДЫҢ ЕТЕГІ, ТАРИХТАН СЫР ШЕРТЕДІ

Сонау Сыр елінен келген қонақтарды бастаған Панфилов ауданының басшылары ең әуелі орталық мешітке кіріп, құран оқытып, жолай жеті ғасырлық тарихы бар, талай құпияны ішіне бүгіп жатқан киелі Әулиеағашқа соқты. Киелі ағаштың кереметін тамашалауға келетін қонақтардың да саны жыл сайын артып келеді екен. Қызылордалық қонақтар арса-арса бұтақтары жерге тиіп, көкпен таласып тұрған, діңінің жуандығына алты адамның құшағы әзер жететін киелі ағашқа қатысты тылсымы мол оқиғаларды тыңдап, Алланың нұры түскен жазиралы өңірдің тарихына қаныққандай болды.

Тау мен тасқа салса сыр бермейтін темір тұлпарлар одан ары Китіңнің сайымен көтеріліп, Белжайлаудың бауыздау алқымына ілінді. Әрлі-берлі өткен жолаушының таңдайын жіпсітіп, шөлін басар тұп-тұнық суын тосып Белбұлақ шықты алдымыздан. Халық аузындағы «Белбұлақта белің шеш» деген мақал да осы жерге қатысты айтылса керек. Сүт пісірім уақыттан соң суында патшабалығы тулаған Аяқсаз қалды қол бұлғап. Діңкеңді құртып, соғып тастаған бұралаң тасты жолдың азабын Белжайлауға кіре берістегі таңғажайып көрініс ұмыттырады. Жәннаттың жердегі көлеңкесі іспеттес бұл өлке Асы, Шәлкөде сынды атақты жайлаулармен қатар тұратын қасиетті мекен.

Үлкен сәскеде Белжайлауға да келіп жеттік. Қонақтар бірден он сегіз шақырым жердегі Орбұлақты көруге асықты. Ержан Уәйіс бастаған делагация құрамындағы «Жалаңтөс баһадүр» қорының президенті және еңбек ардагері Ыдырыс Қалиев, облыс әкімдігі аппаратының инспекторлары Кемалбек Сағымбай, Бегімбай Ұзақбаев, бабаның тікелей ұрпақтары Сақытбек Арғынов пен Маратбек Пұсырманов, «Базис-А» құрылыс компаниясының вице-президенті Алмас Тілеубаев, жас жыршы Күнсұлу Түрікпенқызы, Болат Жұмабаев, Қанат Шалабаев, Мұрат Жетпісбаев сынды Сыр өңірінен арнайы ат терлетіп келген меймандарға жазушы Бексұлтан Нұржекеұлы Орбұлақтағы оқпананы көрсетіп, тарихынан хабар берді.

– Өздеріңіз көріп тұрғандай, мынау оқпана-ордың жалпы ұзындығы 2,5-3 шақырымдай. Оны қазған 600 адам. Оқпананың жау жақ беті кісі түрегеп тұратындай деңгейге дейін биіктетілген. Ал сырт жағы жайдақ, 1,5 метрдей жер жотаның ең шетін ала тегістеліп отырған. Сірә, қару-жарақ қоюға, байланыс жасауға ыңғайлы болуын ойластырған. Мұның бәрі қазақ қолы күнібұрын бекініс жасап, жау қолын қайткен күнде де Жалаңтөс баһадүр келгенше бөгеп тұруды мақсат еткен деп жорамалдауға негіз берсе керек, — деді белгілі жазушы.

Бабалар ерлігінің белгісі қалған Орбұлақтағы оқпана-ордың басында осы шайқаста шәһит кеткен батырлардың рухына бағышталып құран оқытылып, ақсарбас аталып, қонақтар қайтадан Белжайлаудағы арнайы тігілген үйлерге қайтты. Бір кездері елін қорып, жерін торып, ат үстінен түспеген батырларымыздың ауыздығымен алысқан тұлпарларының тұяғы дүбірлетіп өткен Қосқолаң тауының арасын бүгін қуаныш пен шаттықтың үні кернеді. Жас жыршы Күнсұлу Түрікпенқызының ұзағынан толғаған жауһар жыры мен «Жаркент әуендері» фольклорлық ән-би ансамблінің нақышына келтіре орындаған әндері, күйлері жиылған көпшілікті тәнті етіп, тау ішін ұзақ уақыт жаңғыртып тұрды.

Орбұлақ шайқасы жайлы бұрындары көп айтылмады. Ел аузындағы үзік-үзік әңгімелер ғана сол алапат майданның Ордың бұлағында өткенін дәлелдейтін. Бабалар жеңісінен бір деректің болса да тасқа басылып қалуы бек мүмкін еді, бірақ та сыңар саясат ұстанған қызыл империя қазақ ғалымдарына төл тарихын толық зерттеуге мұрша бере қоймады. Аңызға айналып бара жатқан осы шайқастың ақиқатын ашу тек 1991 жылы белгілі майдангер жазушы Қалмұқан Исабайдың Ресей архивтерінен тапқан Г.Ильин мен К.Кучеевтің қоңтайшы ұлысынан жеткізген хабарынан мүмкін болды. Онда: «Біз барғанда қоңтайшы ұлысында болмай шықты. Өзінің күйеу баласы Көшіртайды, Абылайды (Ертіс бойындағы Абылайкентті салдырған ойрат қоңтайшысы – Қ.И), кенже інісі Шоқыр тайшыны, Қой сұлтанды, Алтынханның балаларын және басқа ұсақ тайшыларды ертіп, барлығы 50 мың әскермен Жәңгір ханның қазақ ордасы, Жалаңтөс және Алатау қырғыздарымен соғысуға кеткен екен… ал Жәңгір оларға қарсы 600 адаммен шығыпты. Бір тауда ор қазып (орысша тексінде «шансы» деп жазылған – Қ.И), оған 300 адам орналастырып, қолының қалған жартысын тауға жасырып күтіпті Қоңтайшы шерігін. Сол жерде алапат соғыс болып, Жәңгір хан әскері қоңтайшының 10 мың адамын жер жастандырып, үлкен жеңіске ие болады. Әскерінің қалғанын (олар әлі де 40 мыңдай) шегіндіріп әкетіп, кегін жібермеу үшін екінші рет тиіскенде, Жәңгір хан бастаған қазақ ордасының күшіне Самарқант бегі Жалаңтөс 20 мың әскерімен көмекке келіп үлгеріп, Батыр қоңтайшы арманына жете алмай, тағы да жеңіліс табады», — деп анық жазылған. Кейіннен бұл соғыс туралы тарихшылар И.Я.Златкиннің, Вельяминов-Зерновтың, белгілі ғалым М.Тынышбаев, С.Сейфуллин, А.П.Чулошниковтардың, жалпы қазақ, жоңғар тарихына назар аударғандардың бәрінің де еңбектерінде жазылғандығы анықталып, құнды мағлұматтар кездесті. Бірақ та олардың ешқайсысы соғыс болған жерді нақтылы көрсете алмаған. Соңғы тың да соны деректерді пайдалана отырып, Жәңгір хан бастаған 600 жанкешті жауынгердің Батыр қоңтайшының өздерінен 84 есе көп әскеріне қарсы шыққан жері – Жаркент қаласының оңтүстік шығысындағы Қосқолаң тауының арасы екенін, және де сондағы жер-су аттарының аталмыш деректермен сәйкес келетінін дәлелдеп шыққан белгілі жазушы Бексұлтан Нұржекеұлының жанкешті еңбегін атап өткен жөн.

Қазақ пен қалмақ арасындағы соғыс тым әріден басталған. Жалпыхалықтық сипатқа ие болмағанымен, екі елдің арасында ірілі-ұсақты шайқастар үнемі болып тұратын. 1635 жылы болған шайқаста Жәңгір сұлтан қалмақ қолына тұтқынға түсіп, оны бір жылдан кейін атақты Қарасай батыр мен арғын Ағынтай батыр бір түнде ұралап әкетіп, құтқарады. Сол түнде Қарасай батыр қоңтайшы екенін байқамай Батыр қоңтайшыны талдырып, Ағынтай батыр қоңтайшының қызы екен деп оның кіші әйелін көтеріп алып кетеді. Ел билеген қоңтайшыға, біріншіден, бұл аз намыс болмаса керек-ті және де өз әкесі Қарақалдың да қазаққа тұтқын болып қорлық көргені бар. Екіншіден, тұтқында болған Жәңгір біраз жайтты біліп қалған әрі бұлардың сырына да қанық-тын. Ойрат, дүрбіт, торғауыт, қалмақ тайшыларының басын қосып, ұлы хандық құрып, күннен күнге бел алып келе жатқан қазақ ордасына күйрете соққы беріп, Жәңгір хан мен Қарасай, Ағынтай батырларда кеткен есесін қайтаруды мақсұт тұтқан Батыр қоңтайшы кеудесіне кек қатып, 50 мың қолдық шерігін бастап қазақ даласына енеді. Тосын хабардан Жәңгір хан жанына бар болғаны 600-ге жуық сардарларын жинап үлгереді. Бірақ та Салқам Жәңгірдің жанына топтасқан 600 сарбаздың әрқайсысы жүзге татитын батырлар еді. Олардың ішінде Шапырашты Қарасай, Арғын Ағынтай, Төртқара Жиембет, Қаңлы Сарбұқа, Найман Көксерек, Дулат Жақсығұл, Арғын Қомпай, Суан Елтінді, Қырғыздан Көтен мен Табай батырлар ерекше көзге түскен.

Тосын келген қолды тосын әрекетпен ғана тоқтатуға болатынын пайымдаған Жәңгір хан жанындағы жүрегі түкті батырларымен ақылдаса отырып, ашық шайқасқа шыға алмайтындығын, бұларға Самарқант бегі Жалаңтөстің көмекке келіп жетуіне әлі де біраз күннің қарасы бар екенін айтып, соғыс тактикасын өзгертуді ұсынды. Жүрегі түкті дейтініміз, жаудың бес қаруын асынған 50 мың атты жасағына қарсы шыққан бар болғаны 600 батырды көз алдыңызға елестетіңізші… Жойқын күшті кара дауылға қарсы тұрған талшыбық тәрізді емес пе. Сол талшыбық діңі берік, тамыры терең бәйтерек болатынын көрсетті.

Жаудың тосын әрі ұрымтал жерінен соғып, біраз кідірте тұруға болатынын түсінген атақты қолбасшы жер жағдайын жақсы білетін жергілікті батырларды көмекке шақырды. Сөйтіп Іленің өткелін үнемі кесіп, қалмақтың қалың жылқысын айдап, барымта жасап жүрген Елтінді батырдың көрсетуімен қазіргі Орбұлақ белі (кейіннен халық Ордың бұлағы атап кеткен) жаудың бетін қайтаруға қолайлы орын ретінде таңдалып алынады.

Соғыс болған жер – қорғануға, шығыстан келген қарақұрым қолды қаймықпай қарсы алуға өте сәтті таңдалған орын. Өйткені күнгей беті 400-500 метрлік биіктіктегі тау сілемі, оған атты әскер түгілі жаяу адам да шыға алмайды. Тым тік орналасқан. Теріскейі Үш судың құйғаны аталатын арынды өзен. Өзен жағасы құламалы жар, құз. Ал жау бетінің алды Қосқолаңның тарылып біткен, сәл еңіске құлдилай тартып барып көтерілген жері. Осындағы көлденең жатқан белді таңдаған Жәңгір хан әскері тау мен құздың арасындағы тар өткелектен ұзындығы 3 шақырымға жуық оқпана қазған. Осы оқпанаға 300 мергенді қалдырып, Қарасай мен Ағынтай батырлардың қолын және Жәңгір хан өзінің айналасындағы батырларды Орбұлақтың желкесінен төніп тұрған Қызылқия тауының ішіне жасырады. Тосын шабуылдан қорғануға еш дайындығы жоқ қоңтайшы әскері жердің шаңын шығарып, Жарбұлақты жағалап, Орбұлаққа құлай берістегі сайға лықси төгіліп, өрге көтерілгенде маңдайын тасқа соққандай әсерде қалды. Қарсы алдарынан зуылдаған, ысқырған жебелер ес жиып үлгергенше талай сауыттың көбесін сөгіп, қоғадай жапырып тастаған еді. Бір-біріне сеңдей соқтығысқан қалың әскердің сол қанаты Шыңғырлаудың құзына құлап, өздігінен мертігіп жатса, батысынан шепті бұза-жара кіріп, оңды-солды сілтеген Қарасай мен Ағынтай батырлар бастаған қазақ жауынгерлерінің қылышынан қалмақ өліктері тау болып үйіле бастаған еді. Жәңгір жасағынан мұндай тосын әрекетті күтпеген Батыр қоңтайшы шерігіне шегінуге бұйрық береді. Бұл уақытта жарқылдаған алмас қылыштар мен ысқырған жебелер 10 мыңға жуық жоңғардың жанын жәһаннамға аттандырып үлгерген болатын.

Барын түгендеп, қайтара соққы қылмаққа әрекеттенген Батыр қоңтайшы тағы да келеңсіз жайтқа тап болады. Бұл жолы Орбұлақ белінде бұларды ұлтарақтай жерін жауға таптатпауға ант еткен 600 батырмен бірге Самарқант әмірі Жалаңтөс баһадүрдің 20 мың жасағы күтіп тұрған еді…

«Он бір мың бес жүз адамымнан айырылдым, — деп мойындаған екенБатыр қоңтайшы» (Қазыбек бек Тауасарұлы, «Түп тұқияннан өзіме шейін»)

Орбұлақта оянған осы тарих – енді мәңгі халық жадында қалады. Ордабасы басындағы кеңес болмағанда халық болып ұйысып отыруымыз екіталай-тын. Ал егер де отан мен елді сүюдің жарқын үлгісі ретінде тарих қойнауына енген осы Орбұлақтағы ерлік, осы шайқас қазақ халқының пайдасына шешілмегенде жер бетінен құрып кетуіміз де ғажап емес еді.

Әсілінде, Жәңгір хан мен Жалаңтөс баһадүрдің арасында үлкен адами, жауынгерлік достық болған. Бізге жеткен тарихта Жалаңтөс баһадүр парсы жаққа шабуыл жасағанда оған Жәңгір хан да үлкен қолмен көмекке барғандығы айтылады. Батыр қоңтайшы 50 мың қолмен қазақты шауып, қырғызды таптап өтпекші екенін кеш естіген Жәңгір хан одақтастарының ішінен осы Жалаңтөске ғана хабар беріп үлгерген де, өзі Батырдың алдынан тосып алмақшы оймен суыт аттанып кеткен. Бұл хабарды естіген Жалаңтөс те төсегінде тыныш жата алмаса керек-ті. Жәңгір ханмен арадағы бауырдай сыйластық, оның қысылған сәтте қолұшын созуы – бір қайтарымның келгенін сездіргендей. 20 мың қолды бастап, жанұшыра жәрдемге жеткен Жалаңтөс Жәңгір қолына тың күш болып қосылды. Егер де Самарқант бегі Жалаңтөс осы жолы көмекке келмеген болса, сөз жоқ, 600 батыр 40 мың қолдың (10 мың қол бірінші шайқаста жойылған) екінші қайтара екпіндей келіп шабуылдағанында ерлікпен қаза табар еді, бірақ та біздің тарих осылайша жаңа параққа жазылар ма еді, кім білген…

Бұл жайлы: «Бәлкім, енді арттан жиырма мың қолмен Алшын Әлімұлы Төртқара Жалаңтөс батыр келмегенде, қазақтар жеңіліп қалар еді», — деп жазылған Қазыбек бек Тауасарұлының «Түп тұқияннан өзіме шейін» атты кітабында.

Сыр бойындағы Қазалы топырағында 1576 жылы дүниеге келген Жалаңтөс батырдың әу бастағы ныспысы Әбдікәрім екен. Ат жалын тартып мініп, батылдығы мен батырлығы үндесіп, жауға шапқанда сауытын шешіп тастап, «ажалым жетіп тұрса көріп алдым» деген буырқанған мінезі мен көзсіз ерлігінен халық «Жалаңтөс» атап кеткен.

Кіші жүз — Әлімнен тарайтын Төртқара тайпасының түлегі Жалаңтөс бала жасында, 1581 жылы әулетімен бірге Бұқара аймағындағы Нұрата тауының етегіне барып қоныстанады. Сол жолы Жалаңтөстің әкесі Сейітқұл 40 мың адамды жаңа қонысқа орналастырады. Бұл жағдайға қатысты екі түрлі пікір бар: бірінде, Сейітқұлды Шығай хан Самарқанға арнайы шақырған делінсе, екіншісінде, қызылбстардың қырғынынан қауіптенген Шахрух Сейітқұлдың қасында болғандығынын қалаған. Өйткені, Сейітқұлдың әкесі Ораз кезінде Шахрухтың әкесі Әмір Темірдің бас кеңесшісі болған. Соған қарағанда екінші пікір көңілге қонатын секілді. Жалаңтөс 12 жасқа келгенде Тамды-Қызылқұм қазақтарының ханы Дінмұхамедтің орда қызметіне алынады. Осында білім алып, қызмет етіп, өзінің ақыл-парасатымен, батылдығымен ерекеше көзге түскен Жалаңтөс Самарқант әмірі атанады. Және де осы қаланы өмірінің соңына дейін 44 жыл билеген (1656 жылы қайтыс болады) Жалаңтөс Орбұлақ даласына Жәңгір ханға көмек қолын созуға аттанған шағында шау тартып қалған еді. 68 жастағы батырдың 20 мың ерікті қолды бастап, Батыр қоңтайшыға күйрете соққы бергендігінен бөлек, саналы ғұмырында ол 42 жекпе-жек өткізіп, оның барлығында да мейманасы тасып келген. Бұдан біз Жалаңтөстің бойына біткен үлкен адами қасиет пен Құдай ерекше жаратқан дарынның, қабілет-қарымның, өршілдік пен ерліктің болғандығын анық байқаймыз.

«Тұран жолбарысы» атанған Жалаңтөстің тағы да бір ерлігі — Самарқанның Регистан алаңына сәулет өнерінің әлемдік озық үлгілерінің қатарына жататын «Шир-Дор» және «Тилла-кари» медіреселерін салдыртуынан көрінеді.

Салқам Жәңгірден Батыр қоңтайшының өлердей қорқуы да заңды еді. Бір жылдай тұтқында болған, тұрмыс-тіршілгін, салтын, ғұрпын көкейіне түйген Жәңгірдің қашып кеткеннен кейін қол бастап, қайта соғары анық еді. Бұл әрекетті болдырмау ниетімен Батыр дереу арада ұсақ тайшылардың, ұлыстардың басын біріктіріп, қалмақ қосынын ұлы күшке айналдырып, Азияның арыстаны атануға шақ қалған Жоңғарияның іргесін бүтіндеп, шаңырағын тіктеп алуды көздеді. Бұған күннен күнге қарасы көбейіп, бұғанасы беки түскен қазақ ордасы да орасан кедергі. Сан сылтау мен түпкі мақсат – қазақ халқын жер бетінен жою, қалмақ қоңтайшысын атқа қондырды.

Орбұлақта ойсырай ұтылған қоңтайшы араға тоғыз жыл салып қайта шабуылдады. Бұл жолы оларды қазақтың қалың қолы тағы да сол Қосқолаң тауының Үйгентас белінде күтіп тұрған еді. Күш жағынан екі жақ та шамалас, бірақ қалмақ жағынан он жеті жасар Қалдан Серен Жәңгір ханның атын атап жекпе-жекке шақырды. Шау тартып, бойынан қайрат-күші кеми бастаған, бірақ та ғазиз ғұмырын елі мен жерінің бүтіндігіне арнаған хан Жәңгір намысқа тырысып, жас перімен айқаса шықты. Бұл 1652 жыл еді. Сәскеде басталған ұрыс кешке дейін созылды. Ақыр соңында қайраты қайтқан Жәңгір Қалданның қолынан қаза тапты. Шайқас үстінде Қарасай Батыр қоңтайшының оң қолын иығымен қоса шауып түсіреді де, ол көп ұзамай осы жарақатынан көз жұмды. Жекпе-жекте жеңіске жеткенімен, қоңтайшы әскері бұл жолы да қазақтардан жеңіліс тапты. Басшысынынан айырылған қалмақтар ұзақ уақытқа ес жия алмай, қазақ даласында қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман орнады. Жәңгір ханның сүйегі сол соғыс өткен Үйгентас беліндегі Сарыбел ауылының іргесіне қойылды.

Қоңтайшының сансыз қолына аз ғана әскермен қаймықпай қарсы аттанғанда Салқам Жәңгір ең әуелі жанындағы батырларының білегі мен жүрегіне, ерлігіне әрі артынан жетер көмек – Жалаңтөске сенген. Сенбеген болса, оның жауынгерлерінде сенімділік, мақсаттың айқындығы болмас еді.

Тумысынан текті, әлемдік соғыс өнеріне тың тактикалық әдіс енгізген Салқам Жәңгір әкесі еңсегей бойлы ер Есімнің ерлігін қайталай отырып, халықты ұлт ретінде қалыптастырудың тілдік, территориялық, экономикалық, психикалық тұтастығын сақтап қалды және де оның ұлы, қазақ тарихында есімі алтын әріппен бедерленген Тәуке хан да осы ұстанымға берік болды.

Тәуелсіз қазақ елінің жастарын патриоттық рухта тәрбиелеу — күн тәртібінен түспейтін маңызды мәселе. Жастарымыздың бойында тектілік – ел мен жерге деген сүйіспеншілік, асқан махаббат сезіліп тұрмаса сырттан төнетін қауіп те соншалықты қорқынышты бола түспек. Рас, жастарымыздың бойына осындай алапат рухтағы патриоттық тәрибені әлемдік тарихтағы жеңіс пен жарқын мысалдар арқылы жұқтырамыз деу – бекершілік, одан жастарымыздың «Отаным!» деп жанығып тұрғанын көруіміз неғайбыл. Өз тарихымызда қалған, бабаларамыздың басынан өткен, тамырында тулаған тамшы қанын тауысып жеткен ұлы жеңістер кез келген қазақ баласының бойына жігер мен рух берері сөзсіз.

Біздің дәуірімізге дейінгі 480 жылы Леонид патша бастаған 300 спартактық пен жеті мыңға жуық гоплиттің Фермопил түбінде парсы патшасы Ксеркстің орасан зор қолына (150 мың әскер) тосқауыл жасап, үш күн, үш түн қорғағандығын сіз де, біз де әлемдік тарихтан жақсы білеміз. Және де сол спарталықтар мен гоплиттер гректердің азаттығын сақтап қалды. Әскер заңдылығы бойынша сол сарбаздар шегінуге болмайтындығын ұғынып, қасықтай қандары қалғанша айқасты әрі барлығы да сол жерде қазақ тапты. Міне, бұл оқиға әлемдік тарихта теңдессіз отансүйгіштіктің мысалы ретінде мәңгілікке қалды. Ал 600 әскермен 50 мың қолға қарсы шығып, жау қолын туған жер төсінен түре қуып тастау да тарихта қайталана бермейтін ерлік. Қазіргі таңда әрбір грек баласының 300 спарталықтар ерлігін жатқа соғып, сол арқылы рухтанатынын ескерсек, Орбұлақ шайқасы да жастарымызды отансүйгіштік рухта тәрбиелеудің жарқын мысалы бола алатыны ақиқат.

Тәуелсіздігімізді тұғырына қондырып, егемен ел болған соң қорғаныс күшіміздің мығым болуы ләзім. Бірақ та бүгінгі таңда отанымызды қорғау жолында әскери борышын өтеп жүрген бозбалалардың бойындағы ұлттық жауынгерлік рухты оятатын тәрбие құралдары кемшін түсіп жатқан сыңайлы. Кеңестік кезеңнен қалған «дедовщина» үрдісін жас сарбаздардың санасынан сылып тастап, қазақтың ініге ізет, бауырмалдық, отансүйгіштік сезімдерін жұғысты қылсақ – біздің мемлекеттік тұтастығымыз бен қорғанысымыздың арта түсетіні сөзсіз. Оларға отанды қорғау жолында батыр бабаларымыздың көрсеткен ерлігін, Аңырақай, Бұланты, Қалмаққырылған соғыстарының тарихын, маңызын, тактикасын айту, түсіндіру абзал. Орбұлақ шайқасында 600 батырымыз елді қорғаудың жанқиярлық үлгісін көрсетіп, 50 мың қолға қарсы тұрды деген бір ғана сөздің өзі жауынгерлеріміздің бойына серпінді рух беріп, оларға ел тыныштығын күзетудегі шынайы жауапкершілікті түсіндіреді.

Өткен тарихымызда ерлігіміз елдігіміздің қорғаны, қалқаны болған. Бұл қағида осы кезеңде де маңызын жоймақ емес.

Белжайлаудың төсінде өткен осынау игі шарада Қызылорда облысының әкімі Болатбек Қуандықовтың Панфилов ауданының әкімі Ермек Келемсейітке жазған құттықтау хатын облыс әкімінің кеңесшісі Ержан Уәйіс табыс етіп, «Жалаңтөс баһадүр» қорының президенті Ыдырыс Қалиев аудан әкімі мен осы игі бастамаға мұрындық болған, ілгеріде Қызылорда облысын басқарған, қазіргі таңда Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері агенттігі Алматы облыстық басқармасына жетекшілік жасап келе жатқан елжанды азамат Серікбай Нұрғисаевқа және Орбұлақ шайқасын жан-жақты зерттеп жүрген белгілі қаламгер Бексұлтан Нұржекеұлына арнайы кәдесыйлар табыстап, шапан жапты.

Панфилов ауданының атын Орбұлақ деп өзгерту туралы ұсыныс елді елеңдеткелі біраз болды. Арнайы комиссия шығып, ел-халықтың келісімін алғалы аудан жұртшылығының да қуанышы ұлғая түскен болатын. Қайтар жолда «Ендігі келгендеріңізде ауданымыздың аты Орбұлақ болып өзгеріп қалар», – деген аудан әкімінің сөзі бізге жақсылықтың жаршысындай әсер қалдырды. Рас, генерал И.В.Панфиловтың бір кездегі ортақ отанымызды қорғау жолындағы ерлігіне ешкім шүбә келтіре қоймас. Бірақ та тарихи оқиғаның осы жерде өткенін ескере отырып, ауданға Орбұлақ атын беру – ұрпақ алдындағы үлкен парыздың бір бөлігін өтегенмен бірдей болар еді.

Орбұлақтан алыстап, Белжайлаудан ұзаған сайын еркін соққан даланың самал желі бабалар ерлігінен сыр шерткендей жайқалған шөпті тербетіп жатты. Құлағымызға әлсіз ғана үн келеді…